Makale, belirli bir konuda, bir fikri, bir varsayımı savunmak ve doğruluğunu için yazılan ilmi yazı veya fikir yazısıdır. Gazete, dergi veya internet sitelerinde yayımlanır.

     Makaleleri “gazete makaleleri” ve “dergi makaleleri” olmak üzere iki kısımda değerlendirilmektedir.

     Gazete makalelerinin konusunu sosyal,  siyasi ve toplumsal meseleler ve günlük olaylar oluşturduğu için uzmanlık aranmaz. Konu ile ilgili bilgisi olan herkes yazabilir. Sade akıcı bir dil kullanılır. Samimi bir dil kullanıldığı için fıkra türüne yakındır. Ancak fıkradan farkı ileri sürülen tezleri ispat gayretidir. Yazar ispat maksadıyla belgeler ve deliller ortaya koymamışsa o yazı makale değil fıkradır.

     Dergi makalelerinin konusu akademik konulardır. Uzmanlık gerektirir Ancak o konunun uzmanı olan kişiler tarafından yazılırlar. Anlatımı daha ilmi ve alanın gerektirdiği terimlerle yüklü olur.

     Makaleleri , “genel makaleler” ve “ilmi makaleler” şeklinde gruplara ayırmak da mümkündür.

     İlmi makaleler bir konuda yazarın inceleme, araştırma ve deney sonuçlarını gösteren, aynı alanda yapılmış diğer çalışmalar ve yazılmış diğer eserlerle desteklenen raporlardır. Bu tür makalelerin yazımı için belli standartlar vardır.

     Gazetelerde yer alan ve o gazetenin genel fikrî yapısına uygun olan yazılara da makale deniyorsa da bunların hepsi makale türünde değildir. Savunulan fikirler belgelerle desteklenmediği sürece bunlar fıkra, deneme, sohbet türünde yazılardır.

     Makale türü, edebiyatımıza Tanzimatla devrinde gazete ile birlikte Batı’dan giren bir türdür. Düşünce yazıları içinde en ağırbaşlı ve en zor olan tür makaledir. Makalenin amacı bilgi vermektir ama bu bilgi ansiklopedik bilgilerden çok farklıdır. Ansiklopedik bilgide, tanıtma, açıklama, sıralama ve kendiliğinden kesinleşmiş olma özellikleri vardır. Oysa makalede kişilik sezinleten bir anlatım, bir yorum ve inandırma eğilimi, bir amaç vardır.

Makalenin Özellikleri

-Öğretici bir metin olduğu için daha çok açıklayıcı anlatım biçimi kullanılır.

- Her konuda makale yazılabilir. (Din, sağlık, güncel konular, siyaset, teknoloji, tarih, edebiyat, musiki vb.)

- Makaleler gazete, dergi ve internette yayımlanır.

- Doğrudan anlatım türü kullanılır, süslü ifadelerden kaçınılır.

- Makalenin amacı hangi konuda olursa olsun bilgi vermektir.

- Makalelere konuyu açıklayıcı bir başlık seçilir.

-Öne sürülen fikirler belge, bilgi, deney, fotoğraf, daha önce o konuda yapılmış çalışmalar  vb.  materyallerle ispat edilir.

- Yazar anlattıklarına güvenmeli, üslubu ile okuyucuya da güven vermelidir.

- Okuyucuya konunun önemini vurgulamak için örnekleme, karşılaştırma, tanık gösterme gibi verilerden yararlanmalıdır.

- Kolay anlaşılır, açık, sade, akıcı bir dil kullanılmalıdır.

Makale Türünün Türk Edebiyatındaki Temsilcileri

        Ziya Gökalp, Fuat Köprülü, Mehmet Kaplan, Faruk Kadri Timurtaş, Halil İnalcık, Şükrü Ünalan, Namık Kemal, Şemseddin Sami, Muallim Naci, Beşir Fuat, Hüseyin Cahit Yalçın makale türünün önemli temsilcileridir.

Makale Yazarı;

- Kendi alanında geniş bilgiye sahip olmalı

- Ana diline veya başka bir dille yazıyorsa o dile hâkim olmalı

- Olaylara objektif bir gözle bakmalı

- Genel kültürü geniş olmalıdır.

Makalede Plan

     Giriş Bölümü: Öne sürülecek sav, görüş ya da düşünce yazının girişinde sergilenir. Makalenin en kısa bölümüdür. Makalenin geneline göre bir iki, paragrafı geçmez. İyi bir giriş makalenin oluşmasını sağlayabilir. Giriş bölümünde, yazıdaki fikir gelişiminin hangi yönde olacağı saptanır. Okuyucu bilgi ve fikir atmosferine yavaş yavaş sokulur.

      Genellikle okuyucu ilk bakışta bu bölümü okur; sararsa, ilgisini çekerse yazıyı sonuna değin okumaya karar verir. Bu yönden makalelerde girişin çok ustaca ve özenle biçimlendirilmesi gerekir. Bu bölümde konu hiçbir ayrıntıya girmeden ortaya konulur. Bunun aşırı dolaylamalara kaçılmadan yapılması gerekir. Neyin üzerinde durulacağı, ne hakkında söz söyleneceği bir iki paragraf içinde ortaya konulmalıdır.

     Gelişme Bölümü: Gelişme bölümünde, giriş bölümünde dile getirilen konu açıklanır, makalenin yazılış amacı ve bu amaca yönelik bilgi, belge ortaya konularak tez savunulur, antitezler çürütülür. Konu ile ilgili bilgi ve belgelerin ele alınıp işlendiği, konunun genişletildiği ve ortaya konmak istenen fikrin doğruluğuna deliller gösterildiği bölüm, gelişme bölümünü oluşturur.

     Gelişme bölümü, derlenen, ortaya atılan fikirlerin çeşitli yönlerden genişletilmesi, desteklenmesiyle meydana gelir. Bütün fikir yazılarında olduğu gibi makalede de gelişme bölümünde açıklanacak fikirlerin derli toplu olması lazımdır. Dile getirilen fikirlerin inandırıcı, iddiacı kesin bir karaktere sahip olması için onları uygun yollarla açıklamak, desteklemek ve yerine göre de ispatlamak gerekir.

     Gelişme bölümü makale yazarının inandırıcı olabilmek için tüm gücünü ortaya koyduğu alandır Bu bölümde ileri sürülen görüşlerin doğruluğunu ispatlamak için kanıtlar gösterilir, karşılaştırmalar yapılır, sayılar ve örnekler verilir. Öne sürülen sav, görüş ya da düşüncenin açımlanması, kanıtlanması bölümü makalenin gövdesini oluşturur. Yazar bu bölümde düşüncelerini açacak, geliştirecek, boyutlandıracaktır. Bunun için de tanımlama, karşılaştırma, örneklendirme, tanıklama, nesnel verilerden yararlanma gibi yollara sık sık başvuracaktır. Böylece okuyucuyu söylediklerinin doğruluğuna ve geçerliğine inandırmış olacaktır.

     Sonuç Bölümü: Sonuç bölümü; bir bakıma özetleme bölümü sayılabilir. Başta ileri sürülen, sonra açıklanan görüş, sonuç bölümünde -genellikle- bir paragrafta yinelenir. Ama asıl işlev burada yazının etkisinin doruğa ulaştırılmasıdır Ele alınıp işlenen, geliştirilen konunun hükme varıldığı ve o konunun ana fikrini oluşturan kısım sonuç bölümüdür. Bu bölümde yazar söylediklerinin tümünü belli bir sonuca ulaştıracak biçimde bir iki cümle ile sonucu vurgular.

Makale ile Sohbet Arasındaki Farklar

-  Makalenin konuyu derinlemesine incelemesine karşılık, sohbetlerde konu yüzeyden incelenir.

- Makalelerde işlenen fikir savunularak ispatlanır. Sohbetlerde ise ispat etme gibi bir gaye yoktur.

- Makalelerde daha ciddi ve sağlam ilim kullanıldığı halde, sohbetlerde samimi bir konuşma dili kullanılır.

Makale ile Fıkra Arasındaki Farklar

- Makale yazarı ele aldığı fikirleri bilimsel bir yaklaşımla incelerken, fıkra yazarı kişisel bir görüşle inceler.

-  Makalede yazar fikirlerini kanıtlamak zorundadır. Fıkrada ise bu zorunluluk yoktur.

- Makale ilmi bir yazı olduğu için resmi ve ciddi bir anlatım kullanılır. Fıkrada ise, samimi, içten ve rahat bir anlatım vardır.

Makale ile Deneme Arasındaki Farklar

Deneme yazarı serbestçe seçtiği bir konu üzerinde şahsi fikirlerini okurlarıyla dostça paylaşırken okuyucuyu düşündürme amacı taşır. Yazınsal bir dil kullanarak toplumun geneline hitap eder. Makale yazarı ise öğretmeyi, bilgilendirmeyi amaçladığı için bilimsel belge, anket ve istatistikler gibi verilerle savını kanıtlama yoluna gider. Bilimsel ve terimsel bir dil kullanarak konuyla doğrudan ilgisi olan sınırlı bir okura seslenir.

Powered by OrdaSoft!