“Avcı ödülünü aldı ve mutluluklar içinde evine döndü. Yolda kendi kendine şöyle diyordu : ‘Öğrenmenin mutlaka bir gün insana yararı olacaktır diye doğru söylemişler. Bu velev ki bir harf ya da kelime bile olsa.’”

“Kelîle ve Dimne” ; M.Ö. 1. yy civarında yaşadığı düşünülen Hint filozofu Beydebâ (Âlimlerin Başı) tarafından kaleme alınmış, siyasetten erdeme kadar birçok konuyu barındıran hikayelerin yer aldığı fabl tarzı bir kitap. Kitabın asıl dili Hintçe yazılmış olup orijinal adı ‘Panchatatra’ (beş bölüm,beş kitap) dır. Kitap zamanla birçok dile çevrilmiş, hatta edebiyat otoritelerine göre Ezop, La Fontaine fablları bu eserden ilham alınarak yazılmış. Kitap adını, beş bölümün ilkinde yer alan iki çakaldan almış; ‘doğrunun ve dürüstlüğün’ simgesi “Kelîle” ile ‘yanlışın ve yalanın’ simgesi “Dimne”.

Kitabın beş bölümden oluştuğunu söylemiş idik. Bu bölümler:

1. Bölüm: Dostluğun bozuluşu

2. Bölüm: Nasıl Dost Kazanılacağı

3. Bölüm: Savaş ve Barış

4. Bölüm: Kazandıklarımızın Kaybı

5. Bölüm: Tedbirsizlik hakkında hikâyelerden oluşmaktadır.

Kitabın yazılış süreci kadar, dünyaya yayılışı hakkında da birçok rivayet mevcut. En kabul gören rivayet; dönemin bilginlerine, hükümdarın üstünde değer verildiği bir zamanda, hükümdarın talebi ile öğüt amaçlı yazılmış olması ile ilintili olandır. Orijinal halinde kaç tane hikaye yer alır bilinmez ama yüzyıllardan günümüze ulaşmış bu eserden Mevlanâ Celaleddîn-i Rumî dâhil birçok bilge şahsiyetin feyz aldığı bir gerçek. Yazıldığı dönemde kulaktan kulağa aktarılarak yazıya dökülen bu eser (yazıldığı dönemin Hint hükümdarı kendisine gönderilen Borzûye ismindeki elçinin bu kitabı sadece huzurunda okumasına izin veriyor. Eseri okuyan Borzûye masalları aklında tutup geri döndüğünde yazıya döküyor), günümüzde neredeyse tüm dünya dillerine çevrilmiş.

Böylesine kuşaktan kuşağa aktarılacak değere ulaşmış, her döneme hitap edebilen kitabı, her yaştaki çocuğun okuması, her yaştaki çocuğa da okunması için Bilge Kültür Sanat Yayınları, ‘Kelîle ve Dimne (Güzel Çocuklara Güzel Hikâyeler) ‘ isimli kitabında, Kelîle ve Dimne’den seçilmiş olan yirmi beş hikâyeye yer vermiş. Hikâyenin dilini ise oldukça sadeleştirmiş. Kitapta ‘önsöz’ ve ‘çevirenin önsözü’ olmak üzere iki bölüm var. Her iki bölümde de kitap hakkında oldukça öz ama açıklayıcı bilgiler içeriyor. Kitap boyunca bazı az kullanılan, pek duyulmamış kelimeler dipnotlar ile açıklanmış. Kitapta yer alan hikâyelerin tümü hayvanların ağzından aktarılsa da, hikayelerin kahramanı olan bu hayvanlar insanların bütün özelliklerini taşıyor. Yazar böylece amacına ulaşarak, ahlak kuralları, sosyal hayat ile ilgili ayrıntılar, insanları erginliğe ve sonuçta da mutluluğa eriştirecek hayata dair sırlar gibi özellikle didaktik içerikli, öğütlerle dolu pasajları okuyucuya ulaştırıyor. Zira her hikâyenin içinde hikâyecikler, manzum hikmetler yer alıyor.

Kitabı okurken uzun zamandır okumadığım fabl türü hikâyeler ile hasret giderirken, çocukluğumda bu tarz kitapları ne kadar çok keyif alarak okuduğumu hatırladım. Hikâyelerden çıkartılacak dersler, öğüt niteliğinde aktarılan sözler o kadar her devre hitap ediyor ki, insan, gerçekten bu kitabın nasıl olup da yüzyıllardan günümüze ulaştığını kitabı okuduğunda daha iyi anlıyor.

Kitabı oğlumla birlikte, kendimizce notlar alarak okuduk. Şimdi sıra kitabın kısaltılmamış orijinal halini temin ederek okumaya geldi. Kelîle ve Dimne (Güzel Çocuklara Güzel Hikâyeler) kitabını çocuklarınıza okumanız/okutmanız ve hatta henüz okumadıysanız sizin de okumanız şiddetle tavsiye olunur. Zira kesin en az bir hikâyede çok tanıdık bir şeyler bulmanız kaçınılmaz olacak, benden söylemesi.

Kelîle ve Dimne (Güzel Çocuklara Güzel Hikâyeler)
Beydeba
Bilge Kültür Sanat
Uyarlayan: Mehdi Azer Yezdi
Türkçesi: Nimet Yıldırım
160 sayfa, 2017

(Kitapcafe / Müge Akçayoğlu 17.12.2017)

Powered by OrdaSoft!