Fiillere, bağ fiil eki dediğimiz eklerin getirilmesiyle yapılır. Bazı kaynaklarda bağ fiil veya ulaç olarak adlandırılırlar. Bu ekleri şöyle sıralayabiliriz: -p (-ıp, -ip, -up, -üp), -arak (-erek), -a (-e), -ınca (-ince, -unca, -ünce), -madan --(meden), -maksızın (-meksizin), -dıkça (-dikçe, -dukça, -dükçe, -tıkça, -tikçe, tukça, -tükçe), --alı (-eli ) -ken, -dığında (-diğinde, -duğunda, -düğünde, -tığında, -tiğinde, -tuğunda,-tüğünde)... Cümlede daima zarf olarak kullanılır. Birleşik bir cümlede iki cümleyi bağladıkları için bağlaç; özne, nesne, tümleç aldıkları için fiil sayılan kelimelerdir. Bağ fiillere "ulaç" da denir. Çekim ekleri almazlar. Cümlede zarf olarak kullanılırlar.

"Vakti gelmeyince bülbül öter mi?"
"Gün geçtikçe sağlığıma kavuşuyordum."
"Işıkları söndürmeden uyumuşuz."
"Ortalığı karıştırıp işleri bozdum."
"Yolda yürürken bile şarkılar söylerdi."
"Acı sonucu güle oynaya kabul etmediniz herhalde..."
"Evin halini görür görmez ağlamağa başladı."
"On yılımı yolunu gözleyerek geçirdim."
"Sen gideli yüzü gülmedi."
"Durmaksızın yürüseniz akşama kasabaya varamazsınız."
"Söz veriyoruz: Durmadan, yorulmadan hedefe yürüyeceğiz!" cümlelerinde altı çizili kelimeler bağ fiildir. Görüldüğü gibi yüklemin durumunu ya da zamanını bildirerek onun zarfı olmuşlardır.

      Bunlar arasında yapı bakımından diğerlerine benzemeyen bağ fiil eki "-ken" ekidir. Bu ek, i- fiilinin çekimiyken fiil kökü düşmüş ve zamanla unutulmuştur. Bu ek diğer fiilimsi eklerinin aksine kendinden önce bir çekim eki alarak kullanılır. Bunun sebebi "-ken" ekinin, ekfiilin bir bağ fiil eki olmasındandır. Hatta bu özelliğinden dolayı isimleri bile zarf yapabilir.

"Sen vicdanlıyken biz de vicdanımızın sesini dinlerdik" cümlesinde "-ken" eki "vicdanlı" ismini zarf yapmıştır. Elbette bu, bir fiilimsi değildir. Çünkü fiilimsiler fiillerden türeyen kelimelerdir.

     Bağ fiil eklerinin diğer fiilimsi eklerinden önemli bir farkı vardır. Diğer fiilimsilerden sonra isim çekim ekleri kullanılabildiği halde bağ fiillerden sonra hiçbir çekim eki kullanılamaz. Bazı bölgelerde "gülerekten cevap verdi" gibi kullanımlar görülse de yazı dilinde böyle bir kullanım yoktur.

Powered by OrdaSoft!